13 Prill 2026
Në liqenin Neuchâtel në Zvicër, arkeologët kanë zbuluar një anije me më shumë se 1,000 objekte qeramike dhe shpata shumë të ruajtura mirë që datojnë nga viti 20 deri në vitin 50 pas Krishtit. Për të shmangur plaçkitjen, gjetja spektakolare fillimisht u mbajt sekret.

Momenti i zbulimit ishte veçanërisht mbresëlënës për arkeologët nënujorë. Duke u zhytur në liqenin Neuchâtel, Fabien Langenegger dhe Julien Pfyffer bënë një zbulim spektakolar nga Perandoria Romake.

“Në fillim, të dy iu afruam me kujdes këtij grumbulli rrathësh, i cili mund të ketë qenë një depo minash të lëna nga Lufta e Dytë Botërore. Por kur ndeza dritën e kamerës, doli në pah ngjyra karakteristike e terrakotës. Duke parë disa pllaka të thyera, kuptuam se ky zbulim ishte i jashtëzakonshëm.”

Kështu e përshkruan Julien Pfyffer i OJQ-së zvicerane Octopus Foundation, zbulimin e një ngarkese veçanërisht të ruajtur mirë nga një anije, që ndoshta u fundos midis viteve 20 dhe 50 pas Krishtit. Edhe mbetjet e ushqimit të gjetura në enët qeramike po analizohen tani.

“Ne mbetëm të rrënjosur në vendin sipër ngarkesës”

“Ne qëndruam të rrënjosur në vend mbi këtë ngarkesë për disa minuta. Në atë moment, ndërsa shikoja Fabienin, kuptova se ishim në një situatë shumë të veçantë.” Kjo ndodhi në fund të nëntorit 2024, por u mbajt sekret për një kohë të gjatë për të shmangur plaçkitjet.

Pamjet e dronit që tregonin një njollë të errët në ujin e Liqenit Neuchâtel, e cila kishte qenë më e qartë për disa vite, tashmë kishin nisur zhytjen – kërkimi ishte për një anije të mbytur. Gjatë fushatave të gërmimeve – që zgjatën dy javë në vitin 2025 dhe pothuajse një muaj në vitin 2026 – arkeologët nënujorë nga Fondacioni Octopus zbuluan më shumë se 1,000 objekte.

Të dhëna rreth enëve të kuzhinës dhe legjionarëve

Supozohet se kjo ishte ngarkesa e një anijeje mallrash, që supozohej të sillte enë kuzhine të prodhuara në Zvicër në një kamp romak. Një arkë datohej në vitin 17 pas Krishtit.

Mbetje anije mallrash nuk janë gjetur ende në liqenin Neuchâtel. Në dekadat e fundit, anije romake janë gërmuar si në Rajn në Gjermani, ashtu edhe në Ronë në Francë.

Megjithatë, u gjetën objekte që i përkisnin pajisjeve të legjionarëve – përkatësisht dy shpata gladiatorësh, një kamë, një tokëz rripi dhe një fibulë. Sipas ekipit të arkeologëve, këto sugjerojnë se legjionarët po shoqëronin anijen. Duke pasur parasysh sasinë e artefakteve të gjetura, ngarkesa mund të ketë qenë e destinuar për një legjion prej rreth 6,000 burrash.

U zbulua gjithashtu një shportë prej xunkthi, e cila, sipas arkeologëve, “është ruajtur mrekullisht në shkumësin e liqenit dhe përmban një grup prej gjashtë objektesh qeramike që ndryshojnë në prodhimin e tyre nga pjesa tjetër e ngarkesës”. Ekipi i kërkimit supozon se këto janë enët dhe ushqimi më pak i përpunuar i detarëve, pra marinarëve të anijes.

“Ne kemi nxjerrë nga uji të gjitha objektet – pak më shumë se 1000 – që ishin në rrezik të dëmtoheshin nga spirancat, rrjetat, ose të vidheshin nga grabitësit. Këto objekte tani janë në fazën e pastrimit dhe po përpunohen nga ekipi i restaurimit në tokë. Pasi të përfundojë kjo fazë, restauruesit mund të diskutojnë me arkeologët atë që kanë vëzhguar dhe atë që na mungon plotësisht gjatë fazës së gërmimit, pasi shumë shpesh ndodhemi në mes të një reje sedimentesh”, shpjegon Julien Pfyffer. “Restauruesit do të jenë në gjendje të njohin detajet (siç janë vulat e prodhimit, gjurmët e ushqimit, elementët mbrojtës si kashta midis pllakave) që janë shumë të vështira për t’u parë në ujë.”

Ekipi i Fondacionit Octopus po përgatit një libër dhe një film dokumentar, që do të publikohen në vitin 2027. Një ekspozitë e gjetjeve spektakolare do të mbahet në Laténium (burimi në gjermanisht), muzeun më të madh arkeologjik të Zvicrës, në Neuchâtel. Një datë nuk është caktuar ende. Dhe ka ende shumë për të zbuluar: sipas ekipit të Octopus, ka më shumë objekte historike në oqeane sesa në të gjitha muzetë në botë./ Euronews.